Een zware kist in een woonkamer vol orchideeën

In de woonkamer van de zus van mijn oma stond een kist. Een hele mooie, Chinees houtsnijwerk met een motief van bloemen. Het was mijn tantes schatkist, een geheimzinnig meubelstuk met een slot tussen deksel en flank. Alleen de vrouw des huizes wist waar de sleutel lag en soms sloot ze zichzelf op in haar woonkamer om de kist te openen en in alle stilte door de inhoud te spitten.

Mijn lieve oudtante. Ik zie haar nog zo op de oprit staan. Hoe ze mij en mijn moeder uitzwaaide als we een lang weekend op bezoek waren geweest. Op haar slofjes voor haar witgeschilderde twee-onder-een-kap-woning in een buitenwijk in Londen, met in de erker een vensterbank vol orchideeën, wuifde ze net zo lang tot we uit het zicht waren. Ik zwaaide altijd heftig terug en bleef kijken tot de vrouw die met haar charmante lach makkelijk een hele kamer vulde, nog slechts een bruin stipje was in een grauwe Engelse straat. Ik hield van haar, bij haar thuis voelde ik me een prinses in een Aziatisch paleis. Toch durfde ik nooit te vragen wat er nou precies in die Chinese kist zat. 

Het is inmiddels ruim tien jaar geleden dat ik mijn tante voor het laatst gedag zei en pas afgelopen zomer durfde ik met haar kleindochter de kist open te maken. Het voelde als grafschennis, maar onze nieuwsgierigheid won het van alle andere bezwaren. Na tien jaar mochten we toch wel eens weten wat erin zat? Ik was er bovendien speciaal voor naar Londen gevlogen. We staken de sleutel in het slot en tilden de zware deksel op. 

Mijn nicht en ik zijn vervolgens drie dagen lang het huis niet uit geweest. Vol verbazing hebben we ieder document uit de kist door onze handen laten gaan, bekeken, ontcijferd, gelezen, en besproken. Fotoalbums uit de jaren '20 en '30; documenten uit de Japanse bezettingsperiode; Brieven van onze overgrootvader, geschreven aan zijn dochter in de onrustige tijden van de Bersiap; Brieven van mijn oma, van mijn overgrootmoeder, van vriendinnen uit Amerika die ooit meisjes waren in steden als Medan, Batavia en Bandoeng. 

Al die jaren bewaarde mijn tante haar verleden in die kist, een verleden vergrendeld met een slot. Ik hoop dat ze het niet erg vindt dat het slot nu open is en ik haar tastbare herinneringen gebruik voor een boek. Lieve Tante Naia, ik doe het met respect en liefde. En ik begrijp het helemaal, dat voor sommige gebeurtenissen geen woorden bestaan. Dat ze eerst zestig jaar vergrendeld moeten zijn voordat een volgende generatie ermee aan de slag kan. 

 

 Op datum sorteren was nog een hele klus.. 

Op datum sorteren was nog een hele klus..